Oznaczenia DOP, IGP i BIO – jak czytać etykiety włoskich produktów

Oznaczenia DOP i IGP to unijne znaki, które wiążą produkt z konkretnym regionem: DOP oznacza, że cała produkcja odbywa się na wskazanym obszarze, IGP – że przynajmniej jeden jej etap. Zielony listek BIO mówi z kolei o sposobie uprawy, a nie o pochodzeniu. Żeby rozpoznać autentyczny włoski produkt, sprawdź znak przy nazwie, pochodzenie głównego składnika i dane producenta – flaga i włosko brzmiąca nazwa niczego nie potwierdzają.

Oznaczenia DOP, IGP, STG i BIO – co gwarantuje każdy znak

Na włoskich etykietach skróty występują w wersji włoskiej. Polskie odpowiedniki to ChNP (Chroniona Nazwa Pochodzenia), ChOG (Chronione Oznaczenie Geograficzne) i GTS (Gwarantowana Tradycyjna Specjalność). Każdy z tych znaków ma swój urzędowy symbol i obowiązuje w całej Unii Europejskiej.

Przy winach zobaczysz osobny, włoski system: DOC i DOCG odpowiadają poziomowi DOP, a IGT – poziomowi IGP. DOCG to najwęższa kategoria, z najbardziej szczegółowymi wymaganiami.

DOP i IGP w praktyce: na co patrzeć

Znak musi stać przy pełnej, chronionej nazwie produktu, a nie gdzieś na opakowaniu obok hasła reklamowego. Warto też zauważyć, do czego się odnosi. Czasem chroniony jest cały produkt, jak w przypadku szynki – opisaliśmy to na przykładzie Prosciutto di Parma DOP. Czasem znak dotyczy składnika: w naszym pesto alla Genovese DOP podstawą jest bazylia genueńska DOP, a w kremie gianduja BIO producent podaje 60% orzechów laskowych Piemonte IGP.

Jeśli skład podaje procent składnika z oznaczeniem, to dobra informacja: wiesz, ile chronionego surowca jest w środku. Sama nazwa regionu bez znaku („z Piemontu”, „z Ligurii”) jest deklaracją producenta, ale nie certyfikatem.

Zielony listek BIO: co jeszcze jest pod nim

Unijne logo rolnictwa ekologicznego to liść ułożony z gwiazdek. W jego pobliżu muszą się znaleźć dwie informacje: kod jednostki certyfikującej (na produktach z Włoch zaczyna się od „IT-BIO-”) oraz miejsce uprawy surowców rolnych. To drugie zapisuje się jako „Rolnictwo UE”, „Rolnictwo spoza UE” lub „Rolnictwo UE/spoza UE” – po włosku „Agricoltura UE / non UE”. Gdy prawie wszystkie surowce pochodzą z jednego kraju, zamiast UE może pojawić się jego nazwa, np. „Agricoltura Italia”. Więcej o tym, jak wygląda certyfikacja na przykładzie oliwy, przeczytasz w tekście o oliwie BIO i jej certyfikatach.

„Prodotto in Italia”, „confezionato in Italia” czy „made in Italy”?

Te napisy wyglądają podobnie, ale mówią o czymś innym. Żaden z nich sam w sobie nie gwarantuje, że surowce są włoskie.

Zgodnie z przepisami UE, jeśli producent eksponuje kraj pochodzenia produktu, a główny składnik pochodzi skądinąd, musi to zaznaczyć na etykiecie. Dlatego przy napisie „Made in Italy” warto poszukać drobnego dopisku w rodzaju „grano UE e non UE”.

Italian sounding – czym jest i jak go rozpoznać

Italian sounding to produkty, które wyglądają i brzmią po włosku, ale z Włochami nie mają wiele wspólnego. Nie zawsze jest to nielegalne – opakowanie po prostu sugeruje pochodzenie, którego produkt nie ma. Typowe sygnały:

• nazwy-podróbki chronionych produktów: „parmesan”, „ser typu parmezan”, „prosciutto style”, „mozzarella style”;
• ogólniki zamiast pochodzenia: „sos alla napoletana”, „oliwa w stylu toskańskim”, „przepis włoskiej nonny”;
• trójkolorowa flaga, mapa Włoch lub widok Toskanii przy braku słowa o miejscu produkcji;
• włosko brzmiąca nazwa marki, a w adresie producenta inny kraj.

Najprostszy test: porównaj nazwę z etykiety z pełną nazwą chronioną. „Parmigiano Reggiano DOP” to konkretny ser objęty specyfikacją, a „ser typu parmezan” to tylko opis smaku. Jeśli przy nazwie brakuje znaku, regionu i producenta, traktuj włoski klimat opakowania jako dekorację.

5 rzeczy do sprawdzenia na etykiecie

1. Znak jakości przy nazwie. DOP, IGP lub STG powinny stać obok pełnej nazwy produktu, razem z unijnym symbolem. Przy BIO – zielony listek z kodem jednostki certyfikującej.
2. Pochodzenie głównego składnika. Szukaj zapisów „origine del grano”, „latte italiano”, „pomodori italiani” albo „Agricoltura Italia” pod logo BIO.
3. Kto wyprodukował, a kto zapakował. „Prodotto” i „confezionato” to dwie różne informacje. Sprawdź też adres zakładu producenta, a nie tylko dystrybutora.
4. Skład i procenty. Składniki są podane od tego, którego jest najwięcej. Gdy producent podaje udział surowca z oznaczeniem (np. orzechów IGP), wiesz, ile go faktycznie jest.
5. Szczegóły typowe dla kategorii. Przy serze czas dojrzewania, przy makaronie „semola di grano duro”, przy oliwie odmiana oliwek i data zbioru. Oliwa ma tych pól najwięcej, dlatego opisaliśmy je osobno w poradniku jak czytać etykiety oliwy z oliwek.

Odmiana i region to nie certyfikat

Dobry przykład to nasza oliwa z oliwek Extra Vergine Taggiasca. Taggiasca to nazwa odmiany oliwek kojarzonej z Ligurią, więc mówi sporo o charakterze oliwy. Nie jest jednak oznaczeniem DOP ani IGP – to informacja o surowcu, którą warto czytać obok znaków jakości, a nie zamiast nich. Tak samo działa nazwa regionu bez symbolu UE.

Wszystkie produkty, o których tu piszemy, znajdziesz w sklepie Sanebun. Na kartach podajemy nazwy z oznaczeniami tak, jak widnieją na etykiecie, więc łatwo je porównać ze słoikiem w kuchni.