Żywność BIO z Włoch – co oznacza certyfikat i jak czytać etykietę

Żywność BIO, czyli żywność ekologiczna, to produkty wytworzone zgodnie z unijnymi przepisami o rolnictwie ekologicznym i sprawdzone przez niezależną jednostkę certyfikującą. Poznasz ją po zielonym listku UE, kodzie jednostki (we Włoszech w formacie IT-BIO-xxx) i informacji o pochodzeniu surowców, np. „Agricoltura UE”. Certyfikat BIO opisuje sposób produkcji i kontroli, a nie smak, skład odżywczy czy region pochodzenia. Poniżej pokazujemy, jak te oznaczenia czytać na włoskich produktach.

Co to jest żywność BIO według przepisów UE

W Unii Europejskiej słowa „ekologiczny”, „biologiczny”, „organiczny” i ich skróty, takie jak „bio” czy „eko”, są zastrzeżone. Może ich używać tylko producent, który działa według rozporządzenia (UE) 2018/848 o produkcji ekologicznej i jest objęty systemem kontroli. „BIO”, „eko” i „organic” znaczą więc na etykiecie to samo, a włoskie „biologico” to po prostu ten sam termin po włosku.

Najważniejsze zasady produkcji ekologicznej w skrócie:

• zakaz GMO i napromieniowania żywności;
• uprawa bez syntetycznych nawozów, a środki ochrony roślin tylko z zamkniętej, dopuszczonej listy;
• w żywności przetworzonej co najmniej 95% składników pochodzenia rolniczego musi być ekologicznych;
• dozwolona jest tylko ograniczona lista dodatków do żywności i substancji pomocniczych;
• gospodarstwo przechodzi okres konwersji, zanim jego plony mogą być sprzedawane jako BIO;
• cały łańcuch – od pola, przez przetwórnię, po firmę pakującą – podlega regularnym kontrolom.

Certyfikat nie jest jednorazowym „znaczkiem jakości”. Jednostka certyfikująca sprawdza dokumentację, uprawy i zakład przetwórczy, może pobierać próbki, a producent musi zachować identyfikowalność partii. Właśnie ten system kontroli odróżnia BIO od haseł marketingowych.

Jak czytać etykietę produktu BIO

Na paczkowanej żywności ekologicznej wyprodukowanej w UE trzy elementy występują razem, w jednym polu widzenia. Szukaj ich zwykle na tylnej lub bocznej ściance opakowania, w pobliżu składu.

Zielony listek UE

Logo produkcji ekologicznej to zielony prostokąt z liściem ułożonym z białych gwiazdek. Na żywności paczkowanej w UE jest obowiązkowe. Często obok stoi jeszcze logo krajowe lub prywatne (np. stowarzyszenia rolników ekologicznych) – to dodatkowe oznaczenie, nie zamiennik listka.

Kod jednostki certyfikującej

Pod listkiem lub obok niego znajdziesz kod w formacie XX-BIO-000: najpierw skrót kraju, potem termin odnoszący się do produkcji ekologicznej, na końcu numer jednostki. Na produktach z Włoch zobaczysz więc kody IT-BIO-xxx, na polskich PL-EKO-xx. Kod mówi, kto skontrolował producenta lub ostatni podmiot, który pakował lub etykietował produkt. Włoskie jednostki to m.in. ICEA, CCPB, Suolo e Salute i Bioagricert.

„Agricoltura UE / non UE”

Pod kodem jest informacja, gdzie wyhodowano surowce rolne:

To ważne przy produktach „z Włoch”: napis „Prodotto in Italia” mówi, gdzie produkt powstał, a „Agricoltura Italia” – gdzie wyrosły surowce. Te dwie informacje nie zawsze się pokrywają.

Skład i inne szczegóły

W składzie produkty ekologiczne bywają oznaczone gwiazdką, np. „pomodori*”, z dopiskiem „*da agricoltura biologica”. Tak samo jak na każdym opakowaniu sprawdzisz tu alergeny (wyróżnione w składzie), datę minimalnej trwałości i numer partii. Przy miodzie zwróć uwagę na odmianę i kraj pochodzenia, przy ryżu – na odmianę i stopień obróbki (pełnoziarnisty, „integrale” albo biały).

BIO a „naturalny”, „bez konserwantów” i „eko-friendly”

Na półce obok certyfikowanych produktów stoją te z hasłami, które brzmią podobnie, ale nie mają takiej samej podstawy prawnej:

• „Naturalny” – nie ma ogólnej definicji dla całego produktu i nie wiąże się z kontrolą jednostki certyfikującej. Może dotyczyć np. aromatu, ale nie mówi nic o metodzie uprawy.
• „Bez konserwantów” – informuje tylko o braku jednej grupy dodatków. Produkt może pochodzić z konwencjonalnej uprawy. Z kolei produkt BIO też może zawierać dodatki, o ile są na liście dopuszczonych.
• „Eko-friendly”, „green”, „z natury” – to hasła marketingowe, często dotyczące opakowania, a nie żywności.
• „Prosto z gospodarstwa”, „rzemieślniczy” – mówią o skali lub stylu produkcji, nie o certyfikacji.

Prosta zasada: jeśli na opakowaniu nie ma listka UE i kodu jednostki, produkt nie jest certyfikowany jako ekologiczny, choćby słowa „bio” użyto w nazwie marki. Używanie „bio” bez certyfikacji jest w UE niedozwolone, więc taki produkt lepiej odłożyć albo dopytać sprzedawcę.

BIO, DOP i IGP – czym się różnią

Włoskie produkty często mają kilka znaków naraz. Każdy z nich odpowiada na inne pytanie:

DOP lub IGP nie oznacza automatycznie BIO i odwrotnie. Ryż z chronioną nazwą pochodzenia może być uprawiany konwencjonalnie, a ryż BIO może nie mieć żadnej apelacji. Gdy znaki się łączą, dostajesz informację i o metodzie, i o miejscu – przykładem jest nasz krem GIANDUJA BIO z orzechami laskowymi Piemonte IGP.

Żywność BIO we Włoszech

Włochy należą do krajów UE z największą powierzchnią upraw ekologicznych i od lat są jednym z ważniejszych producentów żywności BIO w Europie. Ekologicznie uprawia się tam m.in. zboża, ryż, oliwki, owoce, warzywa i orzechy, a sporą część tych surowców przerabiają niewielkie, rodzinne zakłady. Dla kupującego w Polsce oznacza to szeroki wybór, ale też konieczność czytania etykiet: pod hasłem „włoskie” mogą kryć się surowce z różnych krajów, co zdradza właśnie napis „Agricoltura UE/non UE”.

O tym, jak certyfikacja wygląda w praktyce przy jednym produkcie – od gaju oliwnego po butelkę – piszemy w artykule o oliwie biologicznej i jej certyfikatach.

Produkty BIO z Piemontu w San e Bun

Marka San e Bun pochodzi z Piemontu, a większość naszej oferty to produkty BIO. Kilka przykładów, na których łatwo przećwiczyć czytanie etykiety:

• Passata pomidorowa BIO – przecier z włoskich pomidorów z upraw ekologicznych, bez dodatku cukru, pasteryzowany.
• Krem z orzechów laskowych GIANDUJA BIO – 60% orzechów laskowych Piemonte IGP, czyli połączenie znaku BIO i oznaczenia geograficznego.
• Ryż czarny BIO – pełnoziarnisty ryż uprawiany w Piemoncie, o orzechowym smaku. Inne odmiany znajdziesz w kategorii ryż; do risotto przyda się nasz poradnik risotto krok po kroku.
• Konfitury BIO, np. konfitura morelowa BIO bez dodatku cukru oraz konfitura śliwkowa BIO ze śliwek odmiany Ramassin z Piemontu.
• Miody BIO z Piemontu, np. akacjowy z regionu Cuneo czy miód kasztanowy.

W ofercie są też mąki BIO, m.in. do polenty, makarony, w tym bezglutenowe BIO z ciecierzycy, soczewicy i gryki, oraz oliwy. Skąd bierzemy produkty i jak je dobieramy, opisujemy na stronie O nas.

FAQ: żywność BIO i certyfikat bio

Co to jest żywność BIO?

To żywność wyprodukowana według unijnych zasad rolnictwa i przetwórstwa ekologicznego, skontrolowana przez jednostkę certyfikującą. W produktach przetworzonych co najmniej 95% składników rolnych musi być ekologicznych.

Czy żywność BIO i żywność ekologiczna to to samo?

Tak. W UE terminy „ekologiczny”, „biologiczny”, „organiczny”, „bio” i „eko” są równoważne i chronione tymi samymi przepisami.

Co oznacza kod IT-BIO na etykiecie?

To kod włoskiej jednostki certyfikującej: IT to kraj, BIO odnosi się do produkcji ekologicznej, a numer wskazuje konkretną jednostkę, która skontrolowała producenta lub podmiot pakujący.

Czy produkt „naturalny” albo „bez konserwantów” jest BIO?

Nie musi. Te hasła nie są objęte certyfikacją ekologiczną. Paczkowany produkt BIO z UE rozpoznasz po listku UE z kodem jednostki certyfikującej.

Czy produkt może być jednocześnie BIO i DOP lub IGP?

Tak. BIO dotyczy metody produkcji, a DOP i IGP – związku z regionem. Oba znaki mogą występować na jednym opakowaniu, ale żaden nie wynika z drugiego.